اسپانيايي ها در عرصه جام طلبي هاي جهاني، هرگز کمتر از ابرقدرت هاي جهان نبودند. اگر امروز وقتي در عرصه هاي اجتماعي، تلقي مردم از فاشيست و خون ريزي و جنگ، به نازي ها و حکومت موسوليني و يا تفکرات دولت بوش برمي گردد، به واسطه هم زماني جهان معاصر است با جنگ هاي اين حاکمان و البته نقش پررنگ رسانه ها. اين روزها هيچ کس در مورد فيليپ دوم حرفي نمي زند. فرمانرواي اسپانيايي که براي گسترش پادشاهي خود، اول از همه به قلمروهاي اروپايي لشگر کشيد و سنت جديدي در نبردهاي زميني و دريايي از خود به يادگار گذاشت.

فيليپ دوم هم مانند بسياري ديگر از پادشاهان و فرمانروايان اسپانيايي، «ژن» خونريزي را در رگ هايش مي ديد. ژني که البته در مرور سال هاي متوالي، از رگ فرمانروايان اسپانيايي محو نشد. بي ترديد نام خوفناک «ژنرال فرانکو» را شنيده ايد !

چه تفاوتي بود ميان هيتلر و ژنرال فرانکو؟ هر دو ويژگي هاي شديد فاشيستي را در خود پرورش داده بودند و هر دو از پست ترين مراتب اجتماعي، به بالاترين عناوين لشگري و کشوري رسيدند. هر دو براي دست يافتن به آن چه در قدرت خلاصه مي شد، حمله زندگي بسياري از انسان ها را با نقطه اي بستند و به پايان رساندند و البته هر دو پاياني تلخ با جهان بشريت داشتند.

«فرانسيسکو فرانکو» در سال 1892 در يکي از پايگاه هاي دريايي ارتش اسپانيا در شمال غربي اين کشور متولد شد. او را در کودکي به واسطه افتضاحات اخلاقي پدرش (که اتفاقا افسر نيروي دريايي هم بود) و ارتباطات ناسالم اش با زنان فاسد به شدت تحقير مي کردند. اين عقده هاي کودکي فرانکو باعث شد زماني که به قدرت مي رسد، نه تنها انتقام سختي از آزاردهندگان دوران کودکي اش بگيرد، که حتي در برقراري ارتباطي اجتماعي با زنان هم دچار مشکل باشد. او در بسياري از موارد از پدر خود پيشي گرفت.

فرانکو از نوجواني به ارتش پيوست، چون جايي در مدارس اسپانيايي پيدا نمي کرد. در حالي که کمتر از هجده سال داشت با درجه ستوان دومي فارغ از تحصيل شد. در طول خدمتش در ارتش با سرعت خيره کننده اي توانست به مدارج بالاي ارتش برسد طوري که در سن 33 سالگي به جوانترين ژنرال اروپا تبديل شد. ميل او به انضباط در ارتش، جاه طلبي و همچنين خدمت او در شمال مراکش، يعني تنها جايي که ارتش فعاليت چشمگيري داشت از دلايل پيشرفت او بود. در طول آشوبهاي داخلي اسپانيا تا قبل از جنگ داخلي 1936 فرانکو با دوري از مسائل سياسي توانست موقعيت خود را در ميان سياست مداران جناح هاي مختلف تثبيت کند.

اولين فعاليت سياسي او درسال 1935 بود که به حزب SEDA پيوست. در 1936 در کودتاي ارتش، بيست هزار سرباز زبده اسپانيا در مراکش را به کمک دولت هاي فاشيستي آلمان و ايتاليا به نزديک پايتخت برد و فرماندهي ارتش را به دست گرفت.

اين يعني آغاز ژنرال فرانکو. افسر کوچک اندام، افسرده، خجالتي، منزوي و گوشه گير، حالا فرمانده اول اسپانيا بود و مي خواست با کمک دولت هاي نظامي اروپايي، حکومت جهاني را در دست گيرد. در اول اکتبر 1936 هنگامي که همه سران ارتش خيال مي کردند جنگ داخلي به زودي پايان مي يابد شورايي معروف به «خونتاي نظامي» تشکيل دادند و فرانکو را به عنوان رهبر اسپانيا معرفي کردند. اما اين جنگ دوسال و نيم ديگر طول کشيد و فرانکو توانست سلطه خود را مستحکم کند.

فرانکو اول شخص اسپانيا بود. در سال 1939 جنگ به پايان رسيد تا کينه اي دايمي زاده شود. بيش از دويست هزار نفر کشته شده بودند که از اين جمع، بسياري از مردم ايالت هاي باسک و کاتالان به چشم مي خوردند. هنور جدايي طلب هاي کاتالان (که بارسلون را پايتخت خود مي دانند و بارسلونا را تيم ملي کشورشان) از يادآوري فجايع فرانکو در نکوهش دولت کنوني مادريد سود مي برند. فرانکو در سال 1947 تحت فشارهاي داخلي و خارجي قانوني به نام «قانون جانشيني» نوشت که حکومت اسپانيا را پادشاهي اعلام مي کرد و فرانکو سمت نيابت را به دست آورد. بر اساس اين قانون، جانشين پادشاه بايد يکي از اعضاي خاندان سلطنتي مي بود که توسط شخص خود فرانکو انتخاب مي شد. فرانکو حکم مشخصي براي اعتراضات شفاهي مردم داشت... بدون محاکمه اعدام!

فرانکو بين سال هاي 1939 تا 1975 در اسپانيا دقيقا 192648 نفر را اعدام کرد که در اين بين بسياري زن، هنرمند، دانشمند و پزشک به چشم مي خورد. طي سال هاي حکومت اين جاني، حزب ها به نهادهاي دولتي و فرمايشي تبديل شدند که در جهت تبليغات رژيم پيش مي رفتند، روزنامه ها زير تيغ سانسور در قالب کاتوليسم محافظه کارانه، يکي يکي بسته شدند، تا سال 1950 فقر و گرسنگي در اسپانيا بيداد مي کرد و بي سوادي در حال گسترش بود، فضاي فرهنگي اسپانيا هدفدار شد صحنه هاي تاتر با کمدي هاي سرگرم کننده(بي خطر) پر مي شد، ادبيات عاميانه شامل داستانسرايي کنترل شده از طبقه متوسط بود و سينما به توليد انبوه ملودرامها مي پرداخت (در 1965 براي هر 5100 نفر يک فيلم ساخته شد) و اين امور در حالي بود که هنرمندان ، دانشمندان و نخبگان اسپانيا جلاي وطن مي کردند، کساني نظير خوان رامون خمنس(شاعر و برنده جايزه نوبل)، سورو آخوا (بيوشيميست برنده جايزه نوبل)، رامون سندر(رمان نويس) پايلو کاسلرز(موسيقيدان)، لوييس بونويل(فيلم ساز) و فرناندو آرابال(نمايشنامه نويس) از اين جمله اند.

فرانکو نمادي از وحشي گري در اروپا بود. او چه برتري نسبت به هيتلر داشت؟ دقيقا هيچ! لااقل هيتلر مردم کشور خود را هر روز به رگبار نمي بست!

نويسنده:پيام يونسي پور